Kweken met LED: tien fouten die planten en lampen het meest kosten
Een LED-kweeklamp is makkelijker dan een oude natriumlamp, maar niet foutloos. Deze tien fouten komen het vaakst voor, van de afstand tot de plant tot een overbelaste stekkerdoos.
Kweken met LED betekent planten laten groeien onder een lamp die met diodes licht maakt: in een kweektent, een zelfgebouwde kweekkast, een kweekbak met lamp of op een plank met kamerplanten. De meeste problemen hebben weinig met de lamp zelf te maken en veel met hoe hij wordt gebruikt. Hieronder staan tien fouten, met de bron voor elk getal.
Eén afbakening vooraf. Een deel van de zoekopdrachten naar de afstand van een LED-lamp gaat over cannabis; deze site behandelt geen cannabisteelt, omdat het telen daarvan in Nederland verboden is volgens de Opiumwet. Het gaat hier om groenten, kruiden, zaailingen en kamerplanten.
Fouten met licht
1. De lamp te dicht of te fel
De RHS schrijft dat hogedruklampen zoveel warmte afgeven dat ze niet dicht bij planten kunnen hangen. Een LED-lamp heeft dat probleem minder, dus hangen mensen hem te laag. Het blad raakt dan niet verbrand, maar krijgt te veel licht. De Royal Horticultural Society beschrijft de signalen in haar uitleg over kunstlicht: planten die bleek worden of niet meer groeien, en geelgroen blad bij de planten die het dichtst bij de lamp staan. Hang de lamp hoger, dim hem of verkort de lichtduur.
2. Te weinig licht, vooral voor zaailingen
Het omgekeerde komt net zo vaak voor: een lamp die te zwak is of te hoog hangt. Volgens de RHS groeien planten dan slecht. De voorlichtingsdienst van Utah State University noemt voor zaailingen een lichtintensiteit van ongeveer 200–400 µmol/m²/s (USU Extension over zaaien binnenshuis).
- Te veel licht: verbleekte of geelgroene toppen, groeistilstand.
- Te weinig licht: trage groei, lange zwakke stengels.
- Oplossing: eerst de afstand of dimstand aanpassen, pas daarna een andere lamp kopen.
3. Kiezen op watt in plaats van lichtopbrengst
Het getal in de naam is geen verbruik: de Spider Farmer SF1000 trekt volgens de fabrikant 100 W, de Mars Hydro TS 1000 150 W. Wat je wilt weten, is de PPF in µmol/s en de efficiëntie in µmol/J. Hoe je die omrekent naar het licht op je planten, staat bij PPFD, PAR en DLI uitgelegd.
4. Een te grote ruimte met één lamp
Fabrikanten noemen een „max coverage”. Dat is een bovengrens: in de hoeken valt veel minder licht dan in het midden. Kies de lamp op het oppervlak dat je echt wilt vullen.
Fouten met tijd
5. Geen vast ritme, of het licht te lang aan
Planten hebben een vast licht- en donkerritme nodig, en een tijdschakelaar is de eenvoudigste manier om dat te regelen. Hoeveel uur licht, verschilt per bron: USU noemt voor zaailingen 12–14 uur, de RHS bij kamerplanten en zaailingen onder buizen ongeveer 16 uur, en de handleiding van Spider Farmer 18 uur in de groeifase. Kies binnen die bandbreedte en kijk naar de plant. Langer branden dan nodig kost stroom, zegt de RHS, zonder de plant te helpen.
| Bron | Lichtduur | Voor |
|---|---|---|
| USU Extension | 12–14 uur | groentezaailingen |
| RHS | ca. 16 uur | kamerplanten en zaailingen onder buizen |
| Handleiding Spider Farmer | 18 uur | kieming tot groeifase |
Fouten met klimaat
6. De warmte van de lamp vergeten
Alle stroom die een LED-lamp gebruikt, komt uiteindelijk als warmte in de ruimte terecht. In een dichte tent of een zelfgebouwde kweekkast loopt de temperatuur zonder afzuiging snel op. Spider Farmer schrijft in de handleiding van de SF-serie dat de lamp niet boven 35 °C omgevingstemperatuur mag werken en minstens 2,5 cm vrije ruimte erboven nodig heeft. Zet een thermometer op planthoogte, niet bij de lamp.
7. Luchtvochtigheid alleen op gevoel
Warm licht droogt de lucht, planten verdampen water, en in een kleine ruimte schommelt de luchtvochtigheid daardoor sterk tussen dag en nacht. Meet het met een thermo-hygrometer in plaats van te gokken. Welke waarde bij je gewas hoort, haal je uit een teeltgids voor dat gewas.
8. Rekenen op het spectrum om een lichttekort op te lossen
Een ander spectrum lost te weinig licht niet op. Wel beïnvloedt de kleurverhouding de vorm van de plant: volgens de RHS geeft veel blauw met weinig rood gedrongen planten met donker blad en weinig bloei, en veel rood of verrood lange, slappe stengels. Bij de meeste witte LED-lampen met extra rood is dat zelden het probleem; de hoeveelheid licht wel.
Fouten met veiligheid en onderhoud
9. Stekkerdozen en tijdschakelaars overbelasten
Een lamp, een ventilator, een verwarmingsmat en een luchtbevochtiger op één stekkerdoos in een vochtige tent is een risico. De handleiding van Spider Farmer noemt de SF-lampen apparaten van klasse I voor een geaard stopcontact, waarschuwt tegen het overbelasten van tijdschakelaars als je lampen koppelt, vraagt 50 cm afstand tot brandbaar materiaal en raadt aan niet zonder beschermende bril recht in de lamp te kijken.
Let op: deze pagina is algemene informatie. Volg de handleiding van elk apparaat, controleer de belasting van tijdschakelaars en stekkerdozen, en laat een installateur je elektrische installatie beoordelen.
10. Stof laten liggen of de diodes schoonvegen
Stof op de koelribben hindert de warmteafvoer, maar wegvegen kan de diodes beschadigen. Spider Farmer schrijft: stekker eruit, stof weg met lucht onder lage druk, de diodes niet aanraken of met een doek reinigen. Meer daarover bij een LED-lamp schoonmaken.
Zo voorkom je de meeste fouten
- Kies de lamp op het oppervlak en de PPF, niet op de naam.
- Hang hem volgens de handleiding, begin gedimd en kijk dagelijks naar de toppen.
- Zet een tijdschakelaar en een thermo-hygrometer in de ruimte.
- Houd de elektrische kant eenvoudig, geaard en droog.
Voor een paar kamerplanten zonder tent is de pagina over een lamp voor planten binnen de betere start. Wie een tentlamp zoekt, vindt in het overzicht van Mars Hydro en de pagina over LED-kweeklampen de lampklassen naast elkaar.
Veelgestelde vragen
Hoe ver moet een LED-lamp boven mijn planten hangen?
Dat hangt af van de lamp en de groeifase. Spider Farmer noemt in zijn handleiding voor zaailingen ongeveer 60 cm en voor de groeifase 45–60 cm bij zijn SF-lampen. Begin op ruime afstand met een lage dimstand en kom dichterbij als de planten dat verdragen.
Kunnen planten verbranden onder een LED-lamp?
Het blad verbrandt zelden door hitte, maar kan wel te veel licht krijgen. Dat zie je aan verbleekte of geelgroene toppen bij de lamp. Hang de lamp dan hoger, dim hem of verkort de lichtduur.
Hoeveel uur per dag moet een LED-kweeklamp branden?
Bronnen verschillen: Utah State University noemt 12–14 uur voor groentezaailingen, de RHS ongeveer 16 uur voor kamerplanten en zaailingen onder buizen. Gebruik een tijdschakelaar en kijk hoe je planten reageren.
Wat heb ik nodig voor een kweekkast met lamp?
Een lamp die past bij het oppervlak, een tijdschakelaar, een manier om warmte af te voeren en een thermo-hygrometer. In een dichte kast is ventilatie geen luxe: zonder afvoer loopt de temperatuur door de lamp op.
Moet een LED-lamp schoongemaakt worden?
Ja, stof hindert de koeling. Spider Farmer adviseert de stekker eruit te halen en stof weg te blazen met lucht onder lage druk, zonder de diodes aan te raken of met een doek te reinigen.