PPFD, PAR en DLI: hoe je het licht voor je planten in getallen uitdrukt
Drie afkortingen bepalen of een LED-kweeklamp past bij je ruimte en je gewas. Hier staat wat ze betekenen, hoe ze samenhangen en welke rekensom je zelf kunt maken.
PPFD is de hoeveelheid bruikbaar licht die per seconde op een vierkante meter bladoppervlak valt. PAR is het golflengtebereik waarin dat licht wordt geteld, en DLI is de optelsom daarvan over een hele dag. Samen vervangen ze het getal waar veel mensen nog mee vergelijken, de wattage, en het getal dat een gewone lichtmeter toont, de lux.
Deze pagina is het naslagpunt voor de hele site: de modelpagina's en de uitleg over LED-kweeklampen verwijzen hiernaar in plaats van het steeds opnieuw uit te leggen.
Vier begrippen, één keten
Volg het licht van lamp naar blad: stroom wordt fotonen, fotonen verspreiden zich over een oppervlak, en de plant telt op wat er in een dag binnenkomt.
| Begrip | Eenheid | Wat het zegt |
|---|---|---|
| PAR | 400–700 nm | het golflengtebereik dat planten voor fotosynthese gebruiken |
| PPF | µmol/s | hoeveel fotonen in dat bereik de lamp in totaal per seconde uitstraalt |
| PPFD | µmol/m²/s | hoeveel daarvan per seconde op één vierkante meter aankomt |
| DLI | mol/m²/dag | de som van alle PPFD over de lichtperiode van een dag |
| Efficiëntie | µmol/J | hoeveel µmol/s de lamp maakt per watt stroom |
PPF en efficiëntie zijn eigenschappen van de lamp; die haal je van de productpagina van de fabrikant. PPFD en DLI zijn eigenschappen van jouw opstelling: ze hangen af van de ophanghoogte, het oppervlak, de reflectie van de wanden en het aantal uren dat de lamp brandt.
Van PPF naar PPFD: de rekensom die een plafond geeft
Deel de PPF door het oppervlak in m² en je hebt de gemiddelde PPFD als al het licht op dat vlak zou vallen. Een lamp met een PPF van 250 µmol/s boven 0,36 m² (60 x 60 cm) geeft zo hooguit ongeveer 690 µmol/m²/s gemiddeld. Boven 0,81 m² (90 x 90 cm) wordt dat ongeveer 310.
Dat is een bovengrens, geen meting: een deel van het licht valt op de wanden en het midden krijgt meer dan de hoeken. Fabrikanten publiceren daarom een PPFD-kaart met meetpunten op een bepaalde hoogte; lees altijd bij welke hoogte en welk oppervlak die kaart hoort.
- Efficiëntie narekenen: PPF gedeeld door het werkelijke vermogen. 250 µmol/s bij 100 W is 2,5 µmol/J.
- Lagere µmol/J betekent bij dezelfde lichtopbrengst meer stroom en meer warmte in de ruimte.
DLI: de lichtsom van een dag
Voor de groei telt niet alleen hoe fel het licht is, maar hoe lang het brandt. Apogee Instruments legt uit hoe je van PPFD naar DLI komt: een uur heeft 3.600 seconden, dus 1 µmol/m²/s gedurende een uur is 0,0036 mol/m². Vermenigvuldig de PPFD met het aantal lichturen en met 0,0036 (omrekening van PPFD naar DLI bij Apogee, gelezen op 29 september 2026). Apogee tekent daarbij aan dat dit alleen klopt onder kunstlicht met een constante output; daglicht wisselt de hele dag.
| PPFD | Lichturen | DLI (PPFD x uren x 0,0036) |
|---|---|---|
| 200 µmol/m²/s | 14 uur | 10,1 mol/m²/dag |
| 300 µmol/m²/s | 16 uur | 17,3 mol/m²/dag |
| 400 µmol/m²/s | 12 uur | 17,3 mol/m²/dag |
De tabel laat het belangrijkste punt zien: een lagere intensiteit met meer uren kan dezelfde daglichtsom geven als een hogere intensiteit met minder uren.
Hoeveel licht heeft een plant nodig?
Veel getallen online komen uit reclame. Twee bronnen geven houvast. De voorlichtingsdienst van Utah State University schrijft dat zaailingen doorgaans een PPFD van ongeveer 200–400 µmol/m²/s nodig hebben, met een lichtperiode van 12–14 uur per dag (USU Extension over zaaien binnenshuis). Het Engelstalige Wikipedia-artikel over groeilampen noemt voor bladgroenten zoals sla en spinazie een DLI van 12–17 mol/m²/dag en voor tomaat, komkommer en paprika 20–30 mol/m²/dag, en schaduwminnende soorten groeien volgens hetzelfde artikel al bij 1–3 mol/m²/dag.
Gebruik zulke bereiken als orde van grootte, niet als recept. Voor kamerplanten in een donkere hoek volstaat meestal een veel kleinere lamp dan voor tomaten in een tent; dat werkt de pagina over een groeilamp voor kamerplanten verder uit.
Waarom lux en wattage misleiden
Een luxmeter weegt licht zoals het menselijk oog het ziet, met de grootste gevoeligheid in het groengele deel. Een plant telt fotonen tussen 400 en 700 nm. Apogee geeft omrekenfactoren van PPFD naar lux per lichtbron: 54 voor zonlicht, 82 voor een HPS-lamp en 74 voor koelwitte tl-buizen (PPFD-naar-lux-tabel van Apogee). Dezelfde lux betekent dus onder elke lamp een andere PPFD. Voor witte LED-kweeklampen staat er op die pagina geen factor, dus een luxmeter onder zo'n lamp geeft hooguit een grove schatting.
Wattage zegt hoeveel stroom de lamp trekt, niet hoeveel licht eruit komt. Twee lampen van 100 W met 2,0 en 2,7 µmol/J verschillen ruim een derde in lichtopbrengst.
Veelgemaakte denkfouten
- Meer is altijd beter. Te veel licht geeft verbleekte of omhoog krullende bovenste bladeren. De veelgemaakte fouten bij het kweken met LED gaan daar dieper op in.
- Spectrum en hoeveelheid verwarren. PPFD zegt hoeveel licht er valt, niet welke kleuren. Wat golflengten met een plant doen, staat bij het lichtspectrum uitgelegd.
Veelgestelde vragen
Wat is een goede PPFD voor zaailingen?
Utah State University Extension noemt ongeveer 200–400 µmol/m²/s voor zaailingen, met 12–14 uur licht per dag. Begin aan de onderkant en kijk naar de planten: lange, slappe stengels wijzen op te weinig licht, verbleekt blad op te veel.
Wat is het verschil tussen PAR en PPFD?
PAR is het golflengtebereik van 400 tot 700 nm waarin licht voor fotosynthese telt. PPFD is de hoeveelheid fotonen uit dat bereik die per seconde op een vierkante meter valt. PAR is dus het wat, PPFD het hoeveel.
Hoe reken ik DLI uit?
Vermenigvuldig de PPFD met het aantal uren dat de lamp brandt en met 0,0036. Bij 250 µmol/m²/s en 16 uur licht is dat 14,4 mol/m²/dag. De formule geldt voor kunstlicht met een constante output.
Kan ik PPFD meten met mijn telefoon of een luxmeter?
Alleen grof. Een luxmeter is afgestemd op het menselijk oog en de omrekening naar PPFD verschilt per lichtbron. Voor een betrouwbare waarde is een quantum- of PAR-meter nodig die fotonen tussen 400 en 700 nm telt.
Waarom noemen fabrikanten PPF en niet PPFD?
PPF is een vaste eigenschap van de lamp. PPFD hangt af van ophanghoogte, oppervlak en wanden, dus verschilt per opstelling. Een PPFD-waarde van een fabrikant hoort altijd bij een opgegeven hoogte en oppervlak.