De NPK-waarde uitgelegd: stikstof, fosfor en kalium op het etiket
Drie getallen met streepjes ertussen staan op bijna elke meststof. Ze zeggen hoeveel stikstof, fosfor en kalium erin zit, maar twee ervan zijn niet wat ze lijken. Zo lees je ze.
NPK staat voor stikstof (N), fosfor (P) en kalium (K), de drie voedingselementen die planten in de grootste hoeveelheden uit de bodem opnemen. Op een NPK-meststof staan ze als drie getallen, bijvoorbeeld 3-1-3 of 12+10+18. Elk getal is een gewichtspercentage: hoeveel van die stof er in 100 gram of 100 milliliter product zit.
De eenvoudige lezing is dus: hoe hoger het eerste getal, hoe meer stikstof. Maar de tweede en derde getallen worden niet als het element zelf opgegeven. Daar zit de meeste verwarring. Deze pagina legt uit wat de getallen zeggen en waar je ze voor gebruikt; hoeveel je van een product geeft, bepaalt het etiket van dat product, niet deze pagina.
Wat elk element doet
De Britse Royal Horticultural Society vat de rol van de drie in haar overzicht van meststoffen zo samen, gelezen op 29 september 2026:
| Element | Symbool | Rol volgens de RHS |
|---|---|---|
| Stikstof | N | ondersteunt vegetatieve groei: bladeren en stengels |
| Fosfor | P | ondersteunt gezonde wortel- en scheutgroei |
| Kalium | K | ondersteunt bloei, vruchtzetting en winterhardheid |
Planten hebben meer nodig dan deze drie. De RHS noemt calcium, magnesium en zwavel als de overige hoofdelementen, en Wikipedia's artikel over kunstmest somt daarnaast sporenelementen op zoals ijzer, mangaan, zink, boor, koper en molybdeen. Een NPK-getal zegt niets over die elementen; het etiket vermeldt ze apart als ze erin zitten.
Waarom fosfor en kalium als oxide staan
Het tweede en derde getal staan in de meeste landen niet als fosfor en kalium, maar als hun oxiden: fosfor als P₂O₅ (difosforpentaoxide) en kalium als K₂O (kaliumoxide). Dat is een gewoonte uit de tijd dat meststoffen werden geanalyseerd door de elementen om te zetten in hun oxide en dat te wegen, schrijft Wikipedia. Die oxiden zitten zelf niet in de meststof.
De RHS geeft in haar uitleg over etiketten een voorbeeld. Growmore staat bekend als 7:7:7, maar bevat 7 procent stikstof, 3,1 procent fosfor en 5,8 procent kalium als element. Op het etiket kan dat staan als „kaliumoxide oplosbaar in water: 7% (5,8% K)”.
| Opgave op etiket | Omgerekend naar element (voorbeeld RHS) | Verhouding (eigen rekensom) |
|---|---|---|
| 7% P₂O₅ | 3,1% P | ongeveer 0,44 |
| 7% K₂O | 5,8% K | ongeveer 0,83 |
De verhoudingen in de laatste kolom zijn afgeleid uit het RHS-voorbeeld, geen officiële omrekenfactoren. Ze laten zien waarom een „gebalanceerde” 7-7-7 volgens de RHS in werkelijkheid een stikstofrijke meststof is.
Etiketten vergelijken
Drie echte etiketten laten zien hoe verschillend NPK-waarden zijn. Plagron geeft op zijn eigen productpagina's de volgende waarden op, gelezen op 29 september 2026:
- Terra Grow (groeifase, op aarde): NPK 3-1-3.
- Terra Bloom (bloeifase, op aarde): NPK 2-2-4.
- pH Min (om de zuurgraad te verlagen): NPK 0-43-0.
Het laatste voorbeeld is leerzaam. pH Min is geen voeding maar een pH-regelaar, en toch heeft het een NPK-waarde, omdat het fosfor bevat. Wie pH Min gebruikt, voegt dus ook fosfor toe. Hoe je daar veilig mee omgaat, staat bij pH Min van Plagron.
Vergelijk bij twee producten altijd de verhouding, niet alleen de hoogte. Een vloeibare meststof van 3-1-3 is verdunder dan een korrel van 12-10-18, maar de verhouding tussen de drie zegt meer over waarvoor hij bedoeld is.
Hoe je de NPK-waarde gebruikt
- Kijk naar de fase van je plant. Voor bladgroei ligt het eerste getal relatief hoog, voor bloei en vruchten het derde.
- Kijk naar je medium. Voorbemeste potgrond bevat al voeding; fabrikanten geven in hun schema's aan wanneer je begint met bijvoeden.
- Volg het etiket voor de hoeveelheid. De NPK-waarde is een samenstelling, geen dosering.
- Meet bij voeding op water. In hydrocultuur en bij vloeibare voeding telt ook de pH; Plagron schrijft dat alleen een voedingsoplossing met de juiste pH ervoor zorgt dat de plant de voedingsstoffen in de juiste verhouding opneemt.
Meer over de merken staat bij Plagron en bij het voedingsschema van BioBizz. Het overzicht van voeding per groeimedium staat bij plantenvoeding.
Veelgemaakte misverstanden
- „Hogere getallen zijn beter.” Ze zijn geconcentreerder, niet beter. Hoeveel een plant krijgt, bepaal je met de dosering op het etiket, niet met het getal.
- „7-7-7 is gelijk verdeeld.” Niet als je naar de elementen kijkt, zie het voorbeeld van de RHS.
- „Organisch heeft geen NPK.” Ook organische meststoffen hebben een NPK-waarde; de RHS noemt er voorbeelden van.
- „NPK zegt alles.” Calcium, magnesium en sporenelementen staan er niet in.
Veelgestelde vragen
Wat betekent NPK?
N is stikstof, P is fosfor en K is kalium. De drie getallen op een meststof geven het gewichtspercentage van elk aan, waarbij fosfor en kalium meestal als oxide staan.
Wat is een goede NPK-waarde?
Dat hangt af van de plant en de fase. Voor bladgroei is stikstof belangrijker, voor bloei en vruchten kalium. De RHS noemt als voorbeeld een tomatenvoeding met NPK 4-1,3-6,6: het derde getal is het hoogst.
Waarom staat er P₂O₅ en K₂O op het etiket?
Het is een oude rekenconventie: fosfor en kalium worden opgegeven alsof ze als oxide aanwezig zijn. Het werkelijke gehalte aan element is lager.
Heeft organische meststof ook een NPK-waarde?
Ja. De RHS noemt bijvoorbeeld organische kippenmestkorrels met NPK 4,5-1,5-2,5, een meststof met relatief veel stikstof.
Hoeveel meststof moet ik geven?
Dat staat op het etiket en in het voedingsschema van de fabrikant. De NPK-waarde zegt wat erin zit, niet hoeveel je geeft.